pejman

شمار اندکی از موسیقی‌دانان پیشرو ایران توانستند در سال‌های پس از انقلاب نیز فعال باقی بمانند. البته آنان برای آن‌که از آسیب سفارش و سانسور در امان بمانند، به حوزه‌ی بی‌خطر فیلم روی آوردند.

از «مرتضا حنانه» که بگذریم، گمان می‌کنیم «احمد پژمان» بیش‌ترین سهم را در ساخت و پرداخت موسیقی فیلم‌های متفاوت به دست آورده باشد. «پژمان» برای برخورداری از امنیت بیش‌تر، همیشه یک پا در خانه و یک پای بزرگ‌تر در مهاجرت داشته و بیشتر اوقات را در امریکا به‌سر برده است.

احمد پژمان در سال 1314 در استان «فارس» زاده شده و در تهران تحصیلات اولیه‌ی خود را به پایان برده است. او هم‌زمان با تحصیل در دبیرستان و دانشگاه، به طور خصوصی به فراگیری موسیقی پرداخته، ابتدا به سراغ ویلون رفته و چند سال بعد نزد «حسین ناصحی» تئوری موسیقی و هارمونی را آموخته است.

پژمان درسال 1343 با استفاده از یک بورس مطالعاتی وزارت فرهنگ و هنر رهسپار اتریش شده و در آکادمی موسیقی وین، در تجربه و دانش خود در زمینه‌ی آهنگ‌سازی افزوده است.

پژمان در همان سال‌ها به سفارش وزارت فرهنگ و هنر «اپرای جشن دهقان» را آفرید که در سال 1346 در مراسم گشایش تالار رودکی با همکاری گروه اپرا و ارکستر سمفونیک تهران به اجرا درآمد.

او در سال 1349 به ایران بازگشت و از آن پس به کار تدریس در هنرستان عالی موسیقی و دانشگاه تهران پرداخته و به موازات، کار آهنگ‌سازی را نیز بی‌وقفه ادامه داده است.

احمد پژمان را باید به‌طورکلی یک آهنگ‌ساز رمانتیک مدرن یا نئورمانتیک به‌شمار آورد. رمانتیزم در آفریده‌های او درمراحل سه‌گانه‌ی تکاملی خود شکل‌های گوناگون به‌خود گرفته، از ملودی‌های ساده به ترکیبات پیچیده رسیده است.

پژمان، بزرگ‌ترین اشکال را در موسیقی ایران و در رابطه با هارمونیزه شدن در وجود نت‌های ایست می‌بیند. می‌گوید، جای نت‌های ایست در موسیقی سنتی ایران آن‌چنان دقیق و مهم است که نمی‌شود آن‌ها را عوض کرد. اگر یکی از آن‌ها را تغییر دهیم، موسیقی بلادرنگ، رنگ دیگری می‌گیرد. مثلن شبیه موسیقی ارمنی می‌شود.

احمد پژمان آفریده‌های گوناگونی دارد. از آثار صحنه‌ای حماسی تا قطعات ساده برای کودکان را می‌توان درمجموعه‌ی کارهای او پیدا کرد.

مهم‌ترین آثار صحنه‌ای او عبارت است از «اپرای جشن دهقان» که از آن یاد کردیم، «اپرای دلاور سهند» که زنده‌گی بابک خرم‌ دین را تصویر می‌کند و «اپرای سمندر».

باله‌ای نیز در میان آثار «پژمان» به چشم می‌خورد که «روشنایی» نام گرفته است. این باله در سال 1352 با طراحی «مجید کاشف» از سوی سازمان باله‌ی ملی ایران در تالار رودکی به روی صحنه رفته است.

از میان آفریده‌های ارکستری احمد پژمان «راپسودی» آوازه‌ی بیش‌تری یافته است. او «راپسودی» را که در واقع نخستین کار سمفونیک اوست، در سال 1345 هنگام تحصیل در وین آفریده و نخستین اجرای آن را ارکستر رادیو وین عرضه کرده است.

گفتیم که یکی از زمینه‌های کاری«احمد پژمان» موسیقی برای فیلم است. موسیقی برای فیلم معروف «شازده احتجاب» براساس قصه‌ی «هوشنگ گلشیری» از کارهای برجسته‌ی اوست.

فیلم‌های پس از انقلاب با موسیقی پژمان عبارت است از «خانه‌ای روی آب»، «بوی کافورعطریاس»، «باران»، «روسری آبی» و «سفربه فردا».

منبع: راديو زمانه

مجله‌ی اپیزود ، شماره‌ی شصت

هفتم شهريور ماه 1388 خورشیدی

Home