|
در شمارهی هفتهی گذشتهی اپيزود، مطلبی از «محمد حقوقی» داشتيم با نام «خانهام ابری است» ... اين هفته اما متاسفانه خبر درگذشت «محمد حقوقی » را داريم كه از اين بابت بسيار متاثريم.ا محمد حقوقی، شاعر و منتقد ادبی، عصر روز دوشنبه هشتم تیرماه 1388، به دليل نارسایی قلبی و کلیوی، در سن هفتادودو سالهگی در بیمارستانی در اصفهان، از دنیا رفت.
حقوقی از روز پنجشنبه به حالت اغما فرورفت و در بیمارستان خورشید اصفهان
تحت مراقبتهای ویژه قرار داشته است. گزارشها نشان میدهد که او دیروز
برای ساعاتی هوشیاری خود را بازیافته بود.
محمد حقوقی در سال 1316 در اصفهان بهدنيا آمد و فعالیت های خود را در زمينهی شعر و ادبیات ایران از دههی 1340 آغاز کرد. او كه از رهروان راه نیما یوشیج و یکی از پایهگذاران و نويسندهگان گروه ادبی «جنگ اصفهان» بود، در طول دوران فعالیتهای ادبی خود توانست به عنوان یکی از سرشناسترین شاعران و منتقدان معاصر ایران شناخته شود. محمد حقوقی و جمعی از ادبا و روشنفکران، مترجمان، نویسندهگان و شاعران اهل اصفهان، از جمله هوشنگ گلشيری، ابوالحسن نجفی، جليل دوستخواه، محمد کلباسی، احمد گلشيری، فريدون مختاريان، اميرحسين افراسيابی، اورنگ خضرايی، روشن رامی، مجيد نفيسی، رضا فرخفال، احمد ميعلايی، ضيا موحد، هرمز شهدادی، محمدرضا شيروانی، يونس تراکمه، منصور کوشان و ابوالحسن نجفی نقشی مهم در انتشار مجلهی « جنگ اصفهان» داشتند. بیشترين معروفیت محمد حقوقی به خاطر نقدهای ادبی غیرمتعارف اوست که خواننده را با گوشهها و زوایای تازهای از آثار شناخته شده و مطرح ادبی آشنا میکند. وی بر مجموعه شعرهای بسیاری از شاعران ایران نقد و یا مقدمه نوشته است. برخی از کارشناسان بر این باورند که نقد فرمی شعر، با آثار حقوقی به جریان نقد شعر فارسی معرفی شده است. عمده آثار حقوقی در نقد و معرفی شاعرانی نظیر نیما یوشیج، سهراب سپهری، احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث و فروغ فرخزاد بوده است. ضمن اينكه هشت مجموعهی شعر نيز از او به یادگار مانده است.
کتاب معروف او به نام « شعر نو از آغاز تا امروز» یکی از برجستهترین مجموعههای موجود در راه معرفی پیشتازان شعر نو به شمار میرود. در این کتاب که بارها تجدید چاپ شده ، اشعاری از نیما یوشیج و پیروان او درصحنهی شعر نوی پارسی درج شده است که برخی از این اشعار با تفسیر مختصری به قلم محمد حقوقی همراه است و خواننده میتواند در همین نوشتارهای کوتاه به خوبی به سبک و سلیقهی ادبی این متفکر ادبی پی ببرد. یکی از نخستین آثار محمد حقوقی، به صورت مقالهی طولانی به نام « کی مرده کی بهجاست» در شمارهی سوم جنگ اصفهان به چاپ رسید و در آن زمان به شدت مورد توجه قرارگرفت. او در این مقاله نوشته بود که از میان تمام شاعرانی که تا آن تاریخ به عنوان شاعر نوپرداز و پیرو راه نیما یوشیج شهرت یافته بودند تنها هفت تن توانسته اند موفقیت لازم را به دست بیاورند. در واقع بنابر نوشتهی«حقوقی» در این مقاله، تنها احمد شاملو، مهدی اخوانثالث، منوچهرآتشی، فروغ فرخزاد، م.آزاد، یدالله رویايی و سهراب سپهری جاودانه خواهند ماند. محمد حقوقی طی چند دهه فعالیت ادبی، نزدیک به سی جلد کتاب شعر و نقد شعر منتشر کرد. برخی از آثار شعری او عبارتند از: زوایا و مدارات، فصلهای زمستانی، شرقیها، خروس هزاربال و از دل تا دلتا. اما کتاب « شعر نواز آغاز تا امروز» مهمترین اثر او به شمار می رود که تا سالها تنها آنتولوژی موجود و معتبر شعر نو ایران شناخته میشد. این کتاب در دههی چهل خورشیدی برای نخستین بار به چاپ رسید، اما با گذشت زمان تجدید چاپ شد و اشعار شاعران جدیدتر نیز به آن افزوده شد. با وقوع انقلاب در ایران، محمد حقوقی مدتها از صحنهی فعالیتهای ادبی کناره کشید و بنابر گفتهی خود « نظارهگر وقایع » بود، اما با آغاز جنگ ایران و عراق با شعر پرشور « خروس هزاربال» به میدان بازگشت. او گفته بود: « وقایع جاری واضطراب تجزیهی وطنام به نهایت شدت خود رسید تا این که یک شب در یک حالت انفجار، شعر خروس هزار بال را نوشتم.» چندی پیش در شصتودومین شب از شبهای مجلهی بخارا در « مرکز هنرپژوهی نقش جهان»، مراسمی بهعنوان «شب محمد حقوقی» با حضور هنرمندان، دانشجویان و علاقهمندان به شعر و ادب پارسی برگزار شد که در آن هنرمندانی چون محمد علی کشاورز بازیگر تئاتر وسینما، سیمین بهبهانی شاعر، سیما بینا خوانندهی ترانههای فولکلوریک، محمود دولتآبادی و رضا سیدحسینی نیز حضور داشتند و از محمد حقوقی در این جلسه قدردانی شد.
علی دهباشی مدیر مسئول مجلهی بخارا در این جلسه ضمن مروری بر زندهگی وکارنامهی ادبی محمد حقوقی به حاضران گفت :« آشنایی با انجمن ادبی صائب و حمید مصدق سرآغاز دیگری از فعالیتهای ادبی محمد حقوقی است زیرا روحیهی نوجویی حقوقی باعث میشود حلقهای از جوانان آن روزگار گردهم آیند و با طرح مباحث جدید ادبی، به نوآوری در ادبیات بپردازند. همین عده بعدها هستهی اولیهی جریان ادبی جُنگ اصفهان را پایه گذاری میکنند.» جواد مجابی نویسنده و طنزنویس سرشناس نیز حقوقی را« یک روشنفکر اهل تفکر و فرهنگ» خوانده است. او میگويد:« بعضیها فقط داستان و شعر مینویسند و به چیز دیگری کار ندارند، ولی کسان دیگری هستند که علاوه بر کار هنری، به نقد و پژوهش فرهنگی زمان خود میپردازند و نظریات و تئوریهای فرهنگی مطرح میکنند. به نظر من محمد حقوقی هم در نقد و پژوهشهای فرهنگی ونقد ادبی و هم در زمینهی شعر سرآمد است. » مجلهی اپيزود، درگذشت «محمد حقوقی» شاعر، اديب و منتقد ادب فارسی را به خانوادهی گرامی آن زندهياد و دوستداران شعر و ادب پارسی تسليت میگويد. نام و يادش جاودان باد...ا
شعری از محمد حقوقی - يادنامهی شبهای شعر خوشه - شهريور 1347 از خوابِ آفتاب پریدند؛ انبوهِ مردهگانِ پریشان: " - انگار شیهه، شیههی اسب سپید بود ؟ " در آستان ِ کومه تمام ِ غبار را به تماشا؛ انبوه ِ مردهگان ِ پریشان: " – انگار شیهه / شیههای از پشت تپههاست ؟ " از کومههای ِ خواب گذشتند؛ انبوه ِ مردهگان ِ پریشان " – انگار، راه منزل ديگر گرفته است؟!” درشیههی اسب سپيد بلنديال انبوه ِ مردهگان ِ پریشان بيداد خواب را در امتداد تپهی شب، بيدار مردان، روستاي مسيحايی: ”اسب سپيد! گوي بلند آنجاست! - رود بزرگ را... - چوگان تازيانه رها كن!” آفاق از غبار تهی گشت خورشيد، از كرانهی ابر آويخت ... مردان ِبازگشت (با سايههای مات، درازآيان) از تپهی بلند سرازير آمدند.ا منابع:ا خبرنامهی صدای امريكا خبرگزاری كتاب ايران آنسه اميری - مجلهی اپیزود ، شمارهی پنجاهودوسیزدهم تيرماه 1388 خورشیدی
|
|
copyright© 2008 episodemagazine.com All rights reserved |
