nokte-neveshtha

شما اگر در اینترنت به هر وب‌سایت و یا وبلاگی از کوچک تا بزرگ سر بزنید، محال است که نتوانید چندین غلط املایی در میان متن‌های نوشته شده نیابید. به اشتباهات تایپی اشاره نمی‌کنم چرا که اشتباه تایپی با یک‌دنیا دقت نیز رُخ می‌دهد و به علاوه، اشتباهات تایپی ارتباطی به سواد شخص نویسنده ندارد و فقط اشتباه سهوی است، اما داستان غلط‌های املایی، داستانی‌ست غم‌انگیز که پرداختن به آن، درست به این می‌ماند که چند مارمولک روی اعصاب آدم در حال رژه هستند!!

بی هیچ اغراقی، دریایی از غلط‌های املایی کوچک و بزرگ بر روی اینترنت موج می‌زند و حتا در برخی سایت‌های معتبر نیز دیده می‌شود . باز هم تاکید می‌کنم منظور من اشتباهات تایپی و حتا رعایت نوشتار جدید و صحیح هم نیست، منظور من در این نوشتار، فقط غلط‌نویسی کلمات است که در پاره‌ای موارد بسیار خنده‌دار است.

پیش از این، دیکته‌ی فارسی، یک واحد درسی مستقل بود که به شکل جداگانه، مانند سایر واحدهای درسی، در لیست مواد امتحانی دبیرستان‌ها قرارمی‌گرفت و بیست نمره‌ی کامل هم داشت. نحوه‌ی امتحان آن هم، به شکل املای تحریری بود. معلم متنی را از کتاب درسی می‌خواند و دانش‌آموزان می‌نوشتند. چنین قانونی، دانش‌آموزان را وادار می‌کرد که به این واحد درسی اهمیت بدهند و حتمن آن‌را یاد بگیرند. یا این‌که به دانش‌آموز متنی داده می‌شد که شامل چندین غلط املایی بود، که باید غلط‌ها را پیدا می‌کردند و شکل درست کلمه را می‌نوشتند.

اما در دوره‌های قدیمی‌تر گویا دیکته‌ی فارسی، نه از متن کتاب فارسی که از روی متون قدیمی‌تر مانند کلیله و دمنه، گلستان یا تاریخ بیهقی گفته می‌شد.

اما امروز ... متاسفانه امروز املای فارسی، یک واحد درسی مستقل نیست. املا را همراه با درس «زبان فارسی» که شامل زبان‌شناسی، نگارش و دستور است، به خورد دانش‌آموز می‌دهند. واحد درسی «زبان فارسی» برای دانش‌آموز بسیار مشکل است، به دلیل این‌که هم باید متن زبان‌شناسی آن را حفظ کند و هم بخش دستوری آن را بفهمد و تمرین‌ها را حل کند و هم از بخش نگارش آن سردربیاورد.

به دلیل این‌که ساعت تدریس «زبان فارسی» بسیار کم است یعنی برای گروه«ریاضی فیزیک» و «علوم تجربی» دو ساعت در هفته و برای گروه «علوم انسانی» سه ساعت در هفته است، بنابراین، معلم این درس، به هیچ عنوان فرصت نمی‌کند که به بخش کوچکی از املا که در همین کتاب گنجانده شده، بپردازد و حق هم دارد چون فقط یک نمره به آن اختصاص داده‌اند.

یعنی این‌که درس املا عملن حذف شده، درست مثل انشا که در نسل‌های گذشته، واحد درسی مستقل و بیست نمره‌ای بود. وقتی به انشا اهمیتی داده نمی‌شود، عواقب آن دیدن نثرهای کج و معوج است چرا که دانش‌آموز یاد نگرفته که باید چه‌گونه بنویسد. پس زمانی‌که به اداره‌ای مراجعه می‌کند و از او می‌خواهند برای تقاضایی که دارد، نامه‌ای سه خطی بنویسد، از نوشتن نامه عاجز است.

عاقبت و نتیجه‌ی اهمیت ندادن به املای فارسی در مدارس هم همینی است که بر روی اینترنت می‌بینیم، یعنی غلط‌های املایی در حد فاجعه.

و صد البته یکی دیگر از عوامل زیاد بودن غلط‌های املایی هم این است که نوجوانان و جوانان سرزمین ما اهل مطالعه نیستند و این از آمار و ارقام تیراژ کتاب هم کاملن پیداست، کتاب نمی‌خوانند و نمی‌دانند که با خواندن کتاب، چشم به دیدن کلمات صحیح عادت می‌کند. وقتی املا را در مدرسه یاد نمی‌گیری و کتاب هم نمی‌خوانی، نتیجه می‌شود فاجعه‌ای به‌نام سایت‌ها و وبلاگ‌های اینترنتی. فاجعه است چرا که انسان پیش از هر چیزی باید زبان مادری خود را درست یاد بگیرد و درست بنویسد.

بنابراین به کسانی‌که نوشتن فارسی‌شان زیر صفر و در حال انجماد است، توصیه می‌شود که کتاب خواندن را جزو ضروریات زنده‌گی خود قرار بدهند تا شاید بدین وسیله، کمی از خجالت زبان مادری به‌درآییم.

برخی غلط‌های املایی اصلن خنده‌دار است، مثل این است که صاحب این غلط‌ها شهادت‌نامه‌ی پایان دوره‌ی ابتدایی را هم ندارد. برای مثال در یکی از وبلاگ‌ها سهراب را این‌گونه نوشته بودند: صحراب!!!! ساحل را نوشته بودند: صاحل!!! حالتون چه‌طوره را به این شکل نوشته بودند: هالتون چطوره؟

تازه این کلمات معمولی است که مدام جلوی چشم قرار می‌گیرد، وای به‌حال کلماتی که کمتر آن‌ها را زیارت می‌کنیم، تصور کنید آن بخت‌برگشته‌ها به چه شکل‌های عجیبی نوشته می‌شوند!!

توجه داشته باشید که ممکن است در یک متن بیست خطی یا بیش‌تر، دو سه غلط املایی هم وجود داشته باشد واین اشکالی ندارد و مورد نظر من نیست، اشاره‌ی من به آنانی است که در سه چهار سطر، ده غلط املایی بارز دارند.

وقتی در نوشتن شکل درست کلمات، ناتوانی دیده می‌شود، رعایت اصول نگارشی و رسم‌الخط که دیگر واویلا!!!

این وضعیت هم‌وطنان داخل کشور است، البته همه را نمی‌گویم اما اکثریت به همین شکل هستند و فقط درصد غلط‌های املایی با هم تفاوت دارد. در مورد هم‌وطنانی هم که سال‌هاست خارج از کشور سکونت دارند و با زبان و نوشتار فارسی در زنده‌گی روزمره سروکار ندارند که اصلن چیزی نگوییم بهتر است، البته باز هم اکثریت مورد نظر من است و نه همه.

فکر نمی‌کنم این معضل به همین ساده‌گی حل‌شدنی باشد. راستی! معضل را هم در سایتی به این شکل نوشته‌بودند: موزل!!!

آنسه امیری - مجله اپیزود ، شماره‌ی چهل‌وشش

دوم خرداد ماه 1388 خورشیدی

Home