|
استاد همایون خرم(نوازنده وآهنگساز نامآشنای موسیقی ایران): «گلپا با تحول در آواز، خود را بهعنوان یک خوانندهی بزرگ و صاحبسبک در تاریخ موسیقی ایران به ثبت رساند.» - دوست عزیز و مهربانام جناب استاد گلپایگانی از پدیدههای آوازی ایران زمین هستند که مردم را به موسیقی اصیل ایرانی علاقهمند نمودند. نه اینکه مردم ما به موسیقی اصیل توجه نداشتند، بلکه ایشان با سبک و شیوهای منحصر به فرد در چهارچوب ردیفها وگوشههای موسیقی ملی توانستند علاقهی مردم عام وخاص را به آواز ایرانی بیشتر وبیشتر کرده و سطح توقع آنان را بالا ببرند.
به این صورت که اگر درمکانها و گوشهای ازوطن عزیزمان مردم عادت به گوش دادن آهنگهای معمولی داشتند، منتظر بودند آوازی از«گلپا» با آن سبک نو وخاص از رادیو پخش شود و آوازهای ایشان همیشه مورد استقبال عموم قرار میگرفت. اینجانب به عنوان یکی از اهالی موسیقی معتقد هستم که ایشان باتحولی که درآواز بهوجود آوردند، خود را بهعنوان خوانندهای بزرگ، صاحب سبک، با لحن و شیوهای نوین در تاریخ موسیقی اصیل ایرانی به ثبت رساندند. با ایشان برنامههای زیادی درگلها و برنامهی موسیقی ایرانی و... داشتهایم که هرکدام را استادانه اجرا نمودهاند و به لطف خدا مورد استقبال پرشور ملت عزیز واقع شده است. از خداوند آرزوی سلامتی را برای ایشان خواهانام.ا
استاد فرهنگ شریف(نوازندهی چیرهدست تار): «بهترین صدای رادیو متعلق به اکبر گلپایگانی بود.»
- اکبر گلپایگانی بهترین دوران موسیقی آوازی را به مردم عرضه کرد. ایشان بهترین آوازهای کلاسیک موسیقی ایران را در برنامهی گلها اجرا نمودند. تبحر و مهارت خیلی زیاد و استادانه در زیروبم داشته و در مرکبخوانی واقعن به حد اعلا رسیدند. گلپا آواز را بسیار زیبا و دراین زمینه صاحبسبک و منحصربهفرد هستند، هر چند در قدیم خوانندهگان بزرگی داشتیم ولی هماکنون مشکل بزرگ موسیقی ما این است که همه به تقلید روی آوردهاند و این موسیقی ما را به عقب میبرد. بالاترین امتیاز آقای گلپایگانی این بود که مردم را با آواز ایرانی آشتی دادند و این کار مهم و بزرگی بود که با صدای جادویی و منحصربهفردش موفق با انجام آن شد. سواد موسیقی ایشان هم بسیار عالی بود. ایشان در تصنیف و ترانه هم با تشخیص درست و بهجا خیلی ماهرانه و استادانه در قالب گوشهها و ردیفهای موسیقی اصیل ایرانی با صدایی زیبا و سبکی نو، تمام ترانهها و آهنگها را اجرا میکردند. به هر حال همیشه بهترین صدای رادیو صدای«اکبر گلپایگانی» بود.
استاد هوشنگ ظریف (نوازندهی تار):«مردم همیشه مشتاق شنیدن صدای گلپا بودند.»
- اولین باری که من آقای اکبرگلپایگانی را دیدم مربوط میشود به سالهای بسیار دور، زمانی که پازنده یا شانزده سال داشتم. آن زمان بنده در هنرستان هنرجو بودم که ایشان هم آنجا میآمدند و مثل اینکه از«نورعلی خان برومند» هم درس میگرفتند. ایشان وقتی به رادیو رفتند خیلی جوان بودند و بنده برای اولین بار که صدای ایشان را شنیدم، دیدم که با یک سبک و شیوهی نوین آواز میخوانند. ایشان صدای گرم و بسیار زیبایی داشتند همراه با تحریرهای منظم و نفس پر(در تحریرهایی که میزدند). مردم همیشه مشتاق شنیدن صدای ایشان بودند. متاسفانه بنده به علت اینکه ان زمان در فرهنگ و هنر بودم و ایشان در رادیو، افتخار همکاری با ایشان را پیدا نکردم ولی همیشه از شنیدن صدای زیبا و دلنشینشان لذت میبردم. برای ایشان سلامتی و عمر باعزت آرزومندم.
استاد حسن ناهید (نوازندهی نی):«گلپایگانی بنیانگذار سبک نوینی در تاریخ موسیقی آوازی ایران هستند.»
- استاد گلپایگانی خیلی مورد توجه و حاصل زحمات مرحوم«نورعلی خان برومند» بودند. از نظر اینجانب استاد گلپا مبتکر سبکی در آواز شدند که تا آن زمان رسم نبود و آواز که داشت به سمت فراموشی میرفت با ورود ایشان به صحنهی آواز، جان تازهای گرفت و میتوان بااطمینان کامل اعلام نمود استاد گلپا موسیقی ایرانی را زنده نمودند.
ایشان
بنیانگذار سبک نوینی در تاریخ موسیقی آوازی شدند که تا آن زمان مرسوم نبود
و از این زمان، آواز بهصورت صفحه چهلوپنج دور درآمد و مردم با کمال شوق
وعلاقه به آواز، بهخصوص آوازهای استاد گلپا گوش میدادند. همهی بزرگان
اهل موسیقی از گلپا به عنوان مبتکر سبک نوین در موسیقی آوازی نام میبرند.
به یاد دارم در زمان جوانی با شور و اشتیاق وافر به صدای استاد گلپا که از
رادیو پخش میشد گوش میدادم و ضمن لذت بردن از لحاظ موسیقایی هم بهره و
استفادهی لازم رابرده و موجب تشویق بنده میشد و در سالها بعد که این
افتخار را داشتم در تعدادی از برنامهها با ایشان همکاری نمایم، آن را
مایهی فخر و مباهات برای خود میدانم. از دیگر خصوصیات والای ایشان سلامتی
در جسم و هم در هنر است و همیشه این دو ودیعهی الهی را سالم نگه داشتهاند
.
استاد فریدون حافظی (آهنگساز و نوازنده تار): «هر کجا صحبت از آواز است از گلپایگانی به عنوان قلهی آواز ایران نام برده میشود.»
- اکبر گلپایگانی از ستارهگان برجستهی آواز ایران است که با تسلط بر ردیفها و گوشههای آواز ایرانی، سبک نوینی را در آواز ایران بهوجود آورده و آواز ایرانی را که در حال فراموشی بود رونق دادند. بهطوری که برای اولین بار آواز به صورت صفحه درآمد و باعث شد حتا خوانندهگان آوازی که آن زمان نوارهایشان کمتر فروش میرفت، فروش بیشتری پیدا کند. بعد از ورود گلپا به عرصهی آواز ایران، تمام خانههای مردم ایران مملو از نوارهای ایشان شد و پیر و جوان، زن و مرد، کوچک و بزرگ، آوازهای گلپا را زمزمه میکردند. اینجا لازم میدارم به خاطرهای از آقای گلپایگانی که سفرهای متعددی را با ایشان به خارج از کشور از جمله شهرهای شیکاگو، نیویورک و دانشگاه کلمبیای امریکا به منظور اجرای کنسرت داشتیم اشاره کنم، در یکی از این سفرها در شهر نیویورک استقبال طوری بود که حتا زنان و مردانی که همسرانشان خارجی بودند چنان استقبالی از کنسرت نمودند که با روشن کردن شمعهای فراوان در حیات و محل برگزاری کنسرت، شوق و اشتیاق خود را به آقای گلپایگانی به اوج رساندند. از خصایص گلپا برخلاف بسیاری از خوانندهگان آواز که در روی سن ساکن هستند، ایشان با یک ژست خاص و با شعر مناسب طوری وارد سن میشوند که تمام حاضران را به وجد میآورند. اکبر گلپا یک آرتیست بهتمام معناست. هر جا که از آواز صحبت میشود از ایشان به عنوان قلهی آواز ایران نام برده میشود. ایشان همیشه مشغول به ورزش هستند بهطوری که میتوان اشاره کرد که همیشه در ساعات اولیهی بامداد مشغول ورزش هستند.
استاد جلیل عندلیبی (آهنگساز و نوازنده): «به جرات میتوان گفت جایگاه ایشان همان سلطان آواز ایران است.»
- استاد گلپا با نواوری در اواز و هم ادوات تحریر و هم در موسیقی دستگاهی موجب ایجاد سبک و شیوه نوینی در موسیقی ایران شدند. ایشان برای اولین بار در تاریخ، آواز شعر مولانا را به نحو صحیح با «نورعلی خان برومند» و «علیاصغر بهاری» در سن هجده سالهگی در سازمان یونسکو اجرا نموده و موسیقی ایرانی را بهطور جدی به جهانیان شناسانده و افتخاری بس بالا را نصیب ایرانیان نمودند. ایشان چشم «نور علی خان برومند» ردیفدان و موسیقیدان بزرگ ایران زمین بودند و طی سالیان متمادی از محضر اساتیدی چون «نورعلی خان برومند»، «ابولحسن صبا»، «دوامی»، «طاهرزاده»، «قهرمانی»، «ادیب خوانساری» و دیگر اساتید بهرهی زیاد برده و خود را به درجهای رساندند که به جرات میتوان گفت که جایگاه ایشان همان سلطان آواز ایران است. اکبرگلپایگانی انسانی وارسته به دور ازهرگونه سیاست هنرمندی، خوشاخلاق و وطنپرست و سالم و خوشبرخورد هست ولی متاسفانه به دلیل سیاستهای نادرست هنری حیف و صد افسوس در اوج دوران خوانندهگی یکمرتبه زمین خوردند و جایگاه واقعی ایشان را نادیده گرفتند و هنرجویان و شاگردان نتوانستند سبک و راه ایشان را به نحو شایسته ادامه دهند. ایشان با تسلط فراوان بر تمام گوشهها و ردیفهای دستگاهی، آواز را به نحو اکمل اجرا مینمایند. ایشان حتا در این سنین بالا هم با صلابت و زیبایی آواز میخوانند، برخلاف عدهای از خوانندهگان که حالت سنتیزدهای را برای مردم و هنر ایجاد مینمایند. صدای اکبرگلپایگانی هم ساز است و هم آواز! اینجانب افتخار میکنم که چه در زمینهی آواز و چه در زمینهی دستگاهی، آنچه که آموخته ام از صداها و نواهای پیشکسوتانی چون استاد گلپایگانی بوده است. بر اساس مطالعاتی که در ردیفهای طراحی شده توسط استاد گلپا و برادر ارجمندشان آقای «حسن گلپایگانی» کردهام، به این نتیجه رسیدهام که ردیفهای این بزرگواران خیلی کاملتر و بهتر از ردیفهای سایراساتید است. در پایان از خداوند بالامرتبه برای استاد گلپایگانی آرزوی طول عمر، همراه با صحت و سلامت آرزومندم. این قول راهم به مردم عزیز ایران میدهم که در آیندهای نزدیک، آلبومی را که به آهنگسازی اینجانب و صدای استاد گلپایگانی آماده کردهایم، تقدیم علاقهمندان به هنر خواهیم کرد و به طور حتم مورد توجه عموم مردم هنر دوست قرار خواهد گرفت. صدای ایشان همواره یک حالت تعالی دارد. متاسفانه باید اشاره شود که الان آهنگهای خوبی مثل زمان قدیم ساخته نمیشود. واقعن ایشان آوازهای ماندگاری در تاریخ موسیقی ایران اجرا نمودند. برای ایشان و خانوادهی محترمشان آرزوی سلامتی روز افزون دارم. امیدوارم همچنان صدای سلطان آواز ایران بر آسمان هنر ایران بدرخشد.
استاد فضل الله توکل(آهنگساز و نوازندهی سنتور): «صدای گلپا یک استثنا در تاریخ موسیقی ایران است.»
- ارادت اینجانب به آقای گلپایگانی به امروز و دیروز برنمیگردد. آشنائی ما به سالهای خیلی پیش قبل از ورود ایشان به رادیو برمیگردد. کارنامهی گلپا در برنامهی «گلها» بسیار درخشان است. اکبرگلپایگانی با آوردن گوشههای بکر، موسیقی ملی ایران را زنده نگه داشته و بهعنوان یک سند معتبر همه آن را پذیرفتند. علاوهبر همکاری در گلها، اولین ترانهای که ایشان اجرا کردند به نام قهر و ناز به آهنگسازی اینجانب بود و آنچنان زیبا اجرا شد که مانند آوازهایشان مورد توجه عموم مردم قرار گرفت و موجب شد ترانه و آلبومهای زیادی از جمله « دل بی قرار»، «آشیانه»، «مزرعه»، «نقش غم»، «آهسته آهسته» «آوازخوان»، «مست عشق» و...با همکاری بنده و با اجراهای زیبای گلپا ضبط و تقدیم مردم عزیز گردد. طبق اطلاعات بهدستآمده، این کارها آنقدر فروش رفت که علاوه بر فروش شرکتی، به صورت سیدی و تکثیرهای غیرمجاز همچنان پرفروش هستند و بهگرمی مورد استقبال قرار میگیرد و این از حسنات صدای استاد گلپایگانی است. با وجود اینکه بنده افتخار همکاری با خوانندهگان بسیاری را داشتهام، ولی همه میدانند که به آقای گلپایگانی علاقه و ارادت خاصی دارم. صدای استاد اکبر گلپایگانی یک استثنا در تاریخ موسیقی ایران است.
استاد امین الله رشیدی(آهنگساز و خواننده): «آواز گلپا چون شاهکار سعدی در گلستان، دلها و جانهای خسته را آرامش میداد.»
- بنده در دو کتاب خود(کاشان تا کاناری و خاطرهها و نغمهها) آقای گلپایگانی هنرمند توانمند و خوشصدای موسیقی ایران را مورد تحسین قرار داده ام که به خلاصهای از ان نوشتهها اشاره میکنم: در زمانهای بسیار دور با توجه به بیزاری مردم از موسیقی آوازی ایران، آوار غمی عمیق و نگرانکننده بر دلهای حساس و جانهای شیفته فرود آمد. موسیقی ایرانی در مغاک فراموشی داشت مدفون میشد و آواز ایرانی میرفت تا بمیرد و به یکباره راه عدم در پیش گیرد که ناگهان آذرخشی زد و در آسمان موسیقی ایران از پس ابرهای تیره یاس و افسردهگی و ناباوری، چهرهای بس دلپذیر و درخشان جلوه کرد و کسی به نام اکبرگلپایگانی ظهور کرد! ممکن است در این زمان شما از کلمهی ظهور تعجب کرده و احیانن لبخندی بزنید، اما کسانی که درآن زمان و آن فضا حضور داشتند، بی گمان به درستی این کلام اذعان میکنند.ا آری، اکبرگلپایگانی خوش درخشید. نوع و جنس صدایاش پاک و شفاف و صیقلی شده و ساده و دلنشین و پراحساس بود. تحریرهایش برخلاف بعضی که همچون پتک آهنگران بر فرق و اعصاب انسان فرود میآمد، مانند زمزمهی جویبار روان و شیوهی نو و دلپذیرش در خواندن آواز، چون شاهکار سعدی در گلستان، دلها و جانهای خسته را آرامش میداد و طراوت میبخشید.ا اولین نواهایش در مایهی ابوعطا با شعر: «بس که جان در آتش غم سوختیم / در حرم ماندیم و محرم سوختیم» همراه با زخمهی تار هوشرُبای فرهنگ شریف آنچنان بود که جانهای شیفته را تسخیر کرده و به تحسین واداشت. اشعاری که اکبرگلپایگانی انتخاب میکرد دارای اوزانی کوتاه بود از قبیل: «عشق به صحرای جنونم کشد / این دل دیوانه به خونم کشد» و...که تا آن زمان بیسابقه بود. آری از ان پس بود که در ذهن بیدار و نو خواه مردم، گرایش خاصی به آواز ایرانی پدید آمد و بهتدریج مردم متوجه این موضوع شدند که در آواز، شرط اصلی، داشتن صدای خوش و دلنشین است نه خوب و درست و طبق اصول سنتی خواندن! درست خواندن را میتوان از اساتيد آواز آموخت، اما صدای خوش و دلنشین را حتا با صدها ترفند آموزشی و علمی نميتوان ايجاد كرد. ایشان حق به گردن دیگر آوازخوانها هم دارند، زیرا بعد از حضور ایشان در عرصهی موسیقی ایران، مردم به آوازهای دیگر خوانندهگان هم روی خوش نشان داده و از نوارهای آنها هم استقبال کردند.ا ظهور اکبر گلپایگانی نقطه عطفی بود در تاریخ موسیقی ایران.
استاد میلاد کیایی(نوازنده سنتور): «آواز گلپایگانی ردیفخوانی و تکرار مکررات نیست.»
- همانطور که مستحضرهستید استاد اکبرگلپایگانی یکی از خوانندهگان منحصربهفرد و صاحبسبک تاریخ موسیقی ایران هستند که با اساتید و نوازنده های صاحبنام و بزرگی همچون: «حبیب الله بدیعی»، «جلیل شهناز»، «فرهنگ شریف»، «اسداله ملک» و ...همکاری داشتهاند. در اینجا لازم میدانم به مختصری از ویژهگیهای آوازی استاد گلپایگانی اشاره نمایم: اکبرگلپایگانی جزو معدود خوانندهگانی هستند که همواره آواز را با شعر شروع میکنند و به همین دلیل در ارایهی سبک آوازی، زمان کوتاهتری طی میشود و تاثیر بیشتری در شنونده دارد. همچنین شروع آواز با شعر، تسلط خواننده بر گوشهها و ردیفهای آوازی را نشان میدهد.ا. ویژهگی دیگری که آواز اکبرگلپایگانی را با دیگر خوانندهگان متمایز میکند، این است که آواز ایشان آهنگین است، یعنی فقط یک حالت ردیفخوانی و تکرار مکررات نیست. شعری را که ایشان بهصورت آواز اجرا میکند همانند یک تصنیف زیباهست که بهصورت ریتم باز و کُند ارایه میشود و تاثیر خیلی مطلوبتری در شنونده دارد. ویژهگی دیگر آواز گلپا در انتخاب شعر میباشد. درواقع شعری که ایشان انتخاب میکند بهگونهای است که یک هماهنگی عجیبی با آواز ایشان دارد یعنی تلفیق شعر و موسیقی در آواز ایشان، جاذبهی خاصی دارد. شما در خواندن این استاد آواز دقیقن مفهوم شعر را درک میکنید. اکبر گلپایگانی با آن حس قوی که در خواندنشان دارند، درواقع شعر را یکجوری به شنونده تزریق میکنند. آوازهایی که ایشان آن زمان از سال 1338 به بعد میخواندند، خیلی مد بود مثل «مست مستم ساقیا» در مثنوی شور با پیانوی «مرتضی خان محجوبی» و ...البته لازم به ذکر است که این آوازها همیشه تازهگی و طراوت خود را حفظ خواهند کرد و کهنه نخواهند شد. استاد اکبرگلپایگانی را باید نقطهی عطفی در تاریخ آواز ایران دانست زیرا آن زمان آواز خیلی خاص بود و در جاهای خاصی ارایه میشد ولی تنها خوانندهای که آواز را بین مردم آورد و همهپسند کرد، «اکبر گلپا» بود و در این موضوع هیچ شک و تردیدی نیست و این تنها گفتهی من نیست بلکه بسیاری از صاحبنظران موسیقی همین نظر را دارند.ا خوشحالی من از این است که حدود چهل سال است که که با ایشان آشنایی و همکاری دارم و همکاری با استاد بزرگی به نام اکبرگلپایگانی واقعن برای بنده مثل طی یک دورهی دانشگاهی بود در تمامی ابعاد، نه فقط در زمینهی موسیقی! درسها و تجربیات بسیار گرانبهایی را از ایشان یاد گرفتم که طی فعالیتهای زندگیآم خیلی برایم جاذبه داشت.ا امیدوارم همیشه سالم و موفق باشند و انشالله شرایط بهگونهای شود که از این استاد بزرگ آواز در مملکت خودمان هم به نحو شایسته استفاده شود و مردم بتوانند از کنسرتها و برنامههای آوازی ایشان در داخل کشور استقبال کرده و لذت ببرند.
استاد کیوان ساکت(اهنگساز و نوازنده تار): «نحوهی جملهبندی و ارتیکولاسیونهای آوازی، گلپا را از دیگرخوانند]گان متمایز میکند.»ا
- استاد اکبرگلپایگانی یکی از چهرههای شاخص و ماندگار تاریخ آواز ایران میباشد. بدون هیچ شک و تردیدی، شنیدن صدای استاد گلپایگانی برای بسیاری از مردم ما یکی از خاطرهانگیزترین سالهای موسیقی ایران را به یاد می آورد. از ویژهگیهای این هنرمند بزرگ، رسا بودن صدا، قدرت حنجره توام با تکنیک و احساس است ولی آنچه که «گلپا» را از دیگر آوازخوانهای زمان خود متمایز میکند، نحوهی جملهبندی و ارتیکولاسیون آوازی که منحصربه خود ایشان است. اکبر گلپایگانی با فرا گرفتن دقیق گوشههای آوازی و استفاده از آنها در طراحیهای خاص خویش، هرگز خود را محدود به فرم و قالب ردیف سنتی ایران نکرد بلکه با استفاده از آموختههای خویش در مکتب اساتید بزرگی همچون«ابولحسن صبا»، «عبدالله خان دوامی»، «ادیب خوانساری» و «حسین طاهرزاده» آنها را در قالب ترکیبهایی بسیار نو و بدیع و متفاوت با آنچه خوانندهگان دیگر در آن دوره ارایه میدادند اجرا کرد. از همینرو هر کدام از آوازهایی که ایشان خواندهاند، میتواند یک نوع الگو و سرمشق برای هنرجویان و کسانی باشد که به آواز و ردیف سنتی ایران علاقه دارند. ایشان هرگز خود را ملزم به اجرای موبهموی آنچه که مشق دیده است نکرد، بلکه با الهام از درسهایی که از اساتید فوقالذکر گرفت، توانست قالبهای بسیار بدیع و جملهبندیهای نو در زمینهی آواز در موسیقی ایرانی ارایه کند که در نوع خود بسیار زیبا و شنیدنی میباشد. یکی دیگر از ویژهگیهای استاد گلپایگانی، تحریرهای خاص وی بود که بیانگر قدرت و رسابودن حنجرهی این هنرمند بزرگ است. برای ایشان آرزوی سالهای دراز و عمر باعزت و سلامتی دارم.
فرهاد رحیمی- مجله اپیزود ، شمارهی چهلوسه دوازدهم اردیبهشت ماه 1388 خورشیدی
|
|
copyright© 2008 episodemagazine.com All rights reserved |
