zartosht

نخستين گام در مراسم ازدواج در نزد زرتشتیان، خواستگاری وجلب رضایت دختر و پدر ومادر اواست. پس از اخذ رضایت خانواده‌ی دختر، مراسم به اين صورت انجام مي گيرد:ا

نخست بسته‌گان درجه‌ی يك پسر، به خانه‌ی دختر می‌روند و نامه‌ای از طرف پسر خطاب به پدر و مادر دختر به‌همراه می‌برند. محتوای این نامه بر روی كاغذی سبزرنگ نوشته می‌شود تا از ميمنت و مباركی برخوردار باشد.ا

دومین مرحله این که چند روز بعد از طرف خانواده‌ی دختر، پاسخ نامه نوشته می‌شود و با تشريفاتی مشابه، توسط بسته‌گان درجه‌ی يك دختر به خانه‌ی پسربرده می‌شود. طبق تعاليم زرتشت، هر دختر يا زنی را كه از موانع زناشویی به‌دور باشد، می‌توان خواستگاری كرد و رضايت طرفين هم به معنای بستن پيمان زناشویی نيست.ا

در مرحله‌ی سوم، از طرف خانواده‌ی پسر، يك حلقه، يك سينی نُقل و چند كلّه قند و چند متر پارچه جهت لباس دختر تهيه می‌شود و در روز معيّن اين اشيا را به خانه‌ی عروس می‌برند. يكی از بسته‌گان درجه‌ی يك داماد، حلقه رابه انگشت دختر می‌کند و پس از آن از مهمانان پذيرایی می‌شود.ا

در مرحله‌ی چهارم، چند روز بعد از مراسم حلقه نشاندن، اقدامی مشابه از سوی خانواده‌ی دختر در مورد داماد به‌عمل می‌آید.ا

در تعاليم زرتشت چنین آمده که« تشريفات نامزدی را هنگامی می‌توان اجرا کرد كه دختر كمتر از چهارده سال و پسر كمتر از شانزده سال نداشته باشد. تشريفات نامزدی با مبادله‌ی حلقه و هدايا در حضور بسته‌گان و دستِ‌کم هفت نفرمعتمدِ زرتشتی كه كمتر از بیست‌وپنج سال نداشته باشند، انجام می‌شود.»ا

مرحله‌ی پنجم، مرحله‌ی پس از انجام مراسم نامزدی است. در هنگام ازدواج يعنی پس از مراسم نامزدی، ابتدا وكيل پرسان يا «دهموبد» كه پيشوای مذهبی باشد، همراه با عده‌ای از مهمانان داماد كه تعدادشان نبايد از «هفت نفر» كمتر باشد، به منظور گرفتن رضايت دختر برای انجام مراسم عقد، به خانه‌ی عروس می‌روند. عروس به حمام رفته، آرايش كرده و در صدر مجلس می‌نشيند و يك پارچه‌ی سبز روی سر او می‌اندازند به طوری كه صورت‌اش پيدا نباشد. خانم‌های ديگر در دو طرف او قرار دارند. دهموبد و همراهان درحالی كه لاله‌های روشن در دست‌شان است، با آهنگ هبيروشاباش وارد شده و جلوی عروس می‌روند و پيشوای مذهبی از دختر می‌پرسد:ا

- به‌نام خدا از شما «دخت ... » می‌پرسم آيا با زناشويی با «پور... » راضی هستی؟

«دهموبد» اين پرسش را چند مرتبه در ميان هلهله و شادی تكرار می‌كند. عروس در بیش‌تر مواقع در مرتبه‌ی سوم يا هفتم «بله» می‌گوید. سپس «دهموبد» از عروس می‌پرسد: چه کسی را نماينده يا وكيل خود قرار می‌دهی؟ عروس، پدر يا برادر خود را به وکالت معرفی می‌کند. پس از شنيدن اين اقرار، «دهموبد» و همراهان به منزل داماد بازمی‌گردند.

مرحله‌ی ششم، مرحله‌ی «گواه‌گيران» است. نماينده‌ی عروس به اتفاق عده‌ای از ميهمانان عروس به خانه‌ی داماد می‌آيند و با خود این لوازم را می‌آورند: يك تخم‌مرغ، يك قطعه پارچه‌ی سبزرنگ، لباس داماد، چند كلّه قند و مقداری شيرينی و آويشن و سنجد. آن‌گاه آیين مذهبی «گواه گيران» یا همان«عقد» آغاز می‌شود.ا

داماد در صدر مجلس و نماينده‌ی عروس روبه‌روی اومی‌نشیند. «دهموبد» يا «موبد» در كنار داماد قرار می‌گيرد. پس از تحقيق دراين مورد كه عروس و داماد قبلن با ديگری در رابطه‌ی با زناشویی حرفی نزده‌اند و يا قرار ازدواج نگذاشته‌اند، «اوستا» را با صدای بلند می‌خوانند. در اين هنگام داماد و نماينده‌ی عروس می‌ایستند و كمربند مخصوص ( = كُشتی ) را از كمر باز كرده و دوباره آن را می‌بندند. سپس موبد، مراسم «گواه‌گيران» را كه به منزله‌ی اجرای صيغه‌ی عقد ازدواج زرتشتيان است، انجام می‌دهد. پس از پايان، می‌ایستد و دعای تندرستی عروس و داماد را می‌خواند.ا

درتمام اين مدت داماد و نماينده‌ی عروس، دست در دست بر روی قند دست می‌گذارند. پسر بچه‌ای كه معمولن با داماد نسبت نزديكی دارد، پشت سر داماد می‌ايستد و انار شيرين و پارچه‌ی سبز و قيچی و تخم مرغ و .. را در دست گرفته، روی سر داماد نگاه می‌دارد. پس از پايان مراسم«دهموبد» تخم مرغ را با تمام قدرت و نيرو از پشت بام به خارج می‌اندازد و انار شيرين به داماد داده می‌شود كه بعدها با عروس بخورند.

مرحله‌ی هفتم، مرحله‌ی «عروس‌کِشان» یا«عروس‌بَران» است. وقتی آخر شب می‌شود، پس از صرف شام و پراكنده شدن ميهمانان، «دهموبد» به همراه چند تن از نزديكان داماد به خانه‌ی عروس می‌روند تا عروس را به خانه‌ی داماد ببرند.ا

آیین زناشویی زرتشتی - اردشير آذرگشسب

فرید ستوده - مجله اپیزود ، شماره‌ی چهل‌ودو

پنجم اردیبهشت ماه 1388 خورشیدی

Home