shajarian

محمدرضا شجريان درحالی‌که برنامه‌های سال 88 را تشريح می‌کرد، سازهای جديدش را برای خبرنگاران رونمايی كرد و گفت: به نوازنده‌گان و سازنده‌گان ساز توصيه می‌كنم كه در عين حفظ اصالت، در سنت‌ها خود را گرفتار نكنند.

به گزارش خبرنگار بخش موسيقی خبرگزاری دانشجويان ايران ( ايسنا )، در نخستين نشست خبری محمدرضا شجريان استاد آواز ايران و گروه «شهناز» در سال جاری كه بیست‌ودوم فروردين ماه ـ در موسسه‌ی«‌دل‌آواز» برگزار شده بود، ابتدا مزدا انصاری تنظيم‌كننده‌ی آلبوم «آه باران» گفت:

‌ ساخت و تنظيم اين اثر هفت سال به‌طول انجاميد و ساخت آن از زمان فوت مرحوم«مشيری» شروع شد و زمانی كه استاد شجريان با همراهی سه‌تار حسين عليزاده قطعه‌ی«آه باران» را اجرا كردند، پيشنهاد اجرای اركسترال اين اثر را همراه با بازنگری مجدد به ايشان دادند و نهايتن با علاقه‌ای كه شخصن به موسيقی «گل‌ها» داشتم، تصميم گرفتيم كه در كنار اين قطعه در يك مجموعه، قطعات قديمی‌ ه‌چون «نوای نی» از ساخته‌های مرتضا محجوبی و «ديدی‌ ای مه»‌ از ساخته‌های حسين ياحقی را بازسازی كنيم.

او ادامه داد: در قطعه «نوای نی»‌ كاملن به تنظيم استاد خالقی وفادار بودم. اما برای قطعه‌ی «ديدی ‌ای مه» مقدمه‌ای ساختم و تنظيم مجدد كردم. هم‌چنين در اين آلبوم يك مقدمه‌ی بدون كلمه دشتی،‌ ساخته شده است كه با هم‌فكری استاد در اين مجموعه از حضور فرهنگ شريف و فخری ملك پور نيز ياری گرفتيم.

شجريان: با آلبوم «آه باران» می‌خواهيم از «گل‌ها» يادی بكنيم

شجريان نيز با اشاره به اين آلبوم كه از بیست‌ودوم فروردين ماه در بازار عرضه شده است، ‌گفت: مزدا انصاری سال‌هاست به صورت حرفه‌ای در حوزه‌ی موسيقی كار می‌كند و با شناختی كه نسبت به او و خانواده‌اش داشتم و با تكيه بر صداقت فكری و ديدگاه هنری‌اش پيشنهاد او را برای تنظيم اين آلبوم پذيرفتم و قرار شد با اين مجموعه يادی از «گل‌ها» بكنيم تا مخاطبانی كه اين سبك موسيقی را دوست داشتند، اين اثر، مجددن برای او يادآور شود.

استاد آواز ايران با اشاره به بازگشت‌اش به موسيقی»گل‌ها» در اين مجموعه، توضيح داد: تمام تلاش‌ام در اين بود كه ژانر موسيقی «گل‌ها «را در كنارساير ژانر‌ها برای مخاطبان خاص‌اش داشته باشيم تا جايگاه هميشه‌گی آن در جامعه پيدا شود، اما اجرای اين سبك موسيقی هم‌چون تمام اجراهای ما مستلزم داشتن سالن است.

فعلن ترجيح می‌دهم بيش‌تر وقت‌ام را به گروه شهناز اختصاص بدهم

شجريان هم‌چنين درباره‌ی امكان همكاری با اركستر ملی برای تجربه‌هايی مانند «گل‌ها» نيز گفت:‌ فعلن ترجيح می‌دهم بيش‌تر وقت خود را با گروه «شهناز» و در جهت ارتقای آن بگذارم و در كنار آن وقت زيادی را صرف ساخت ساز و تجربه‌های از اين دست كرده‌ام. اما اگر فرصتی فراهم شود، حتمن به چنين همكاری فكر می‌كنم.

او اظهار اميدواری كرد: از اين پس آهنگ‌هايی هم‌چون كارهای مرتضا محجوبی، عارف و شيدا نيز هم‌چون آثار حافظ و سعدی در جامعه‌ی ما حفظ شود.

او سپس به همكاری خود در سال جديد با گروه «شهناز «اشاره كرد و افزود:‌ سال‌ها منتظر بودم تا اركستر‌های بزرگ‌تر و با رنگ صداهايی متنوع‌تر داشته باشيم و خوش‌بختانه در سال گذشته كنسرت‌هايی كه با گروه»شهناز» برگزار كرديم موفقيت‌آميز بود و در سال 88 نيز اين همكاری را ادامه خواهيم داد و حتا برنامه‌هايی برای تور اروپا طراحی كرده‌ايم.

درخشانی: اگرحمايت‌های استاد شجريان نبود به جايگاه فعلی نمی‌رسيديم

به گزارش ايسنا،‌ مجيد درخشانی - سرپرست گروه شهناز - درباره‌ی برنامه‌ی اجراهای بين‌المللی و داخلی اين گروه در سال جاری گفت: اگر حمايت استاد شجريان نبود هيچ‌گاه گروه «شهناز» به جايگاه فعلی خود دست نمی‌يافت اما با عشق و علاقه‌ای كه مردم به استاد شجريان دارند، ما نيز مورد توجه قرار می‌گيريم و اين فرصت به‌خصوص برای جوانان فراهم شده است كه كنار استاد شجريان، توانايی‌های‌شان را نشان بدهند و به همين دليل هم گروه «شهناز» طی يك‌سال گذشته پيشرفت فوق‌العاده‌ای داشته است.

از نيمه‌دوم تيرماه كنسرت‌ها آغاز می‌شود

او در ادامه درباره‌ی كنسرت اين گروه كه از نيمه‌ی دوم تير ماه سال جاری آغاز می‌شود،‌ گفت:‌ كنسرت در دو بخش در بيات اصفهان اجرا می‌شود كه در بخش اول يك‌ چهارمضراب و يك تصنيف اجرا خواهد شد و اجرا با قطعه‌ی»شكايت نی» از ساخته‌های وزيری آغاز و بعد از يك تصنيف، دو قطعه از ساخته‌های خودم را اجرا خواهيم كرد.

در بخش دوم اين كنسرت كه با يك پيش درآمد آغاز می‌شود، قطعه‌ی «ساقی نامه» با شكلی جديد و به صورت متنوع و در «سه‌گاه» اجرا خواهد شد و بعد از آن يك چهارمضراب از ساخته‌های خودم و يك قطعه آوازی ديگر خواهيم داشت.

به گفته‌ی«درخشانی» در كنسرت سال 88 گروه شهناز با همراهی محمدرضا شجريان،‌ ساز‌هايی همچون«صراحی»، «بم صراحی» و «ساغر» در اجرای گروه استفاده می‌شوند.

آغاز تور اروپايی از شهريور ماه

هم‌چنين توراروپايی كنسرت گروه «شهناز» با صدای محمدرضا شجريان از پنجم تا بیست‌وپنجم سپتامبر ـ چهاردهم شهريور تا سوم مهر ماه ـ طی سه هفته در كشورهایی هم‌چون آلمان، انگلستان، سوييس، فرانسه،‌ سوئد و... برگزار خواهد شد و در صورت فراهم‌شدن امكانات اين گروه در سال جاری در شيراز و اصفهان نيز برنامه‌هايی خواهد داشت.

شجريان: برای اجرا در شهرستان‌ها كمتر به نتيجه رسيده‌ايم

محمدرضا شجريان استاد آواز ايران نيز با اشاره به مشكلات گروه برای اجرای اين برنامه‌ها در شهرستان‌ها هم مطرح كرد:‌ همواره گروه ما به دنبال اجرای كنسرت‌های متنوعی در شهرستان‌ها بوده است، اما به دليل فراهم نشدن شرايط مناسب برای اجرا، كمتر در شهرستان‌ها به نتيجه رسيده‌ايم. به طوری كه بعد از تحقيق و تلاش زياد اغلب به مشكل برخورده‌ايم و به اجرای گروه در تهران بسنده كرده‌ايم.‌ حتا در شرايط فعلی نيز نمی‌توانيم از اجراهای گروه در تالار وزارت كشور به صورت قطعی خبر دهيم، اما كنسرت‌های ما از نيمه‌ی دوم تير ماه آغاز می‌شود.

نياز داريم رنگ‌های جديدی وارد اركستر بكنيم

استاد آواز ايران در بخش ديگری از اين نشست خبری درباره‌ی سازسازی و تغييراتی كه در اين زمينه به‌دنبال آن است، هم گفت: در طول ساليان دراز سازهای سنتی داشته‌ايم كه هيچ‌گاه در آن‌ها تغيير ايجاد نكرديم. درحالی كه نياز داريم تا در اجراهای موسيقی، رنگ‌های جديدی وارد اركستر بكنيم. به‌خصوص ما در بخش بم و باس ضعيف هستيم و سازهای مشابه ويولن‌سل و كنترباس نداريم، تنها عود و قيچك‌باس داريم كه نزديك به آن سازهاست ولی حجم و رنگ ويولن‌سل را ندارد. به همين دليل بيش‌تر از هر كس ديگری احساس نياز كردم كه اركسترهای ما نياز به اين تغييرات در حجم و رنگ صدا دارد.

او تصريح كرد: ما می‌خواهيم در كنار سازهايی كه امروزه استفاده می‌كنيم، سازهای جديدی داشته باشيم كه ضعف‌های موجود را پوشش دهد و به همين دليل هم از سال 40 به بعد كه سنتور سازی را شروع كردم روی ساخت سازها تحقيق كردم و با سرزدن به ساز فروشی‌ها و زير رو كردن ساز‌ها، به بررسی آن‌ها و امكانات تغييراتی در اين سازها پرداختم تا به صدای بهتری برسم.

شجريان عنوان كرد: تاكنون به هشتاد درصد از نتيجه‌ی دل‌خواهم رسيده‌ام، ولی هنوز به صد در صد نرسيدم، زيرا ما بايد به سيم‌ها و پوست در ساز توجه كنيم و از اين طريق امكانات صدا را بالا ببريم. با همين ديدگاه نيز سازهايی طراحی كردم كه حتمن نوازنده‌گان آن‌ها موجود باشند و هنوز هم در جريان ادامه اين تجربه هستم كه خوش‌بختانه در اين مسير نتايج خوبی را به دست آورده‌ام.

متاسفانه در سنت‌ها خود را گرفتار كرده‌ايم

او اظهار اميدواری سازنده‌گان ساز به ايده‌های جديد دراين عرصه روی بياورند و گفت: اميدوارم سازنده‌گان ساز ما تنها به همان سازهايی كه می‌سازند بسنده نكنند، بلكه در كنار آن سازهای جديدی را تجربه و وارد عرصه‌ی موسيقی بكنند. متاسفانه ما در سنت‌ها خود را گرفتار كرده‌ايم در حالی كه سنت هم‌چون اتاق دربسته‌ای می‌تواند آدم را محصور كند. ولی اصالت اين گونه نيست پس چه بهتر كه در كنار نگهداری اصالت، سنت‌ها را بشكنيم و بر اساس نيازهای امروز جامعه، چيزهای جديدی را ابداع كنيم.

شجريان تاكيد كرد: هنرمندان از تعصب‌های خود خارج شوند و بدون هراس دست به تجربه‌های جديد بزنند و از اين طريق اشكالات سازهای موجود را برطرف و ايده‌های متفاوتی را مطرح كنند.

او گفت: غرب همواره به ما به‌چشم يك ميراث فرهنگی نگاه كرده است و توقع دارد آن را هميشه حفظ كنيد. اما ما آن‌چه را كه به ارث برده‌ايم نگه می‌داريم. ولی برای آينده و نيازهای آن چيزهای جديدی را ابداع می‌كنيم تا دچار ايستايی نشويم و مطابق با جوامع بشری كه در حال رشد هستند به جلو حركت كنيم.

به گزارش ايسنا، استاد آواز ايران متذكر شد: ما هم‌چنان در حال امتحان اين سازها هستيم و بايد با آزمايش و محك زدن آن‌ها جايگاه اين صداها را تشخيص دهيم. چه بسا كه در حال حاضر سه ساز ديگر نيز با عنوان «بم صراحی» و «ساغر» و «كرشمه» طراحی كرده‌ام.

شجريان در معرفی اين سازها توضيح داد: «بم صراحی» كه به‌جای «ويلون‌سل» از آن می‌توان استفاده كرد، توسط دكتر افشاری نواخته می‌شود. ساز «ساغر» نيز از خانواده‌ی «تار» است كه برای تارنوازان خوب است ولی رنگ صدای آن با تار فرق می‌كند و در حال تجربه و امتحان آن هستم. «كرشمه» نيز به خانواده‌ی «عود«نزديك است، ولی شكل ساز عود را ندارد و با تغيير سيم‌هايش درآن تغييراتی داده‌ام.

او ادامه داد: طی يك تجربه جديد نيز با نگاه به ساز «دف» ساز جديدی طراحي كردم كه تركيبی از دو دف است كه هر دو طرف آن پوست دارد و صدايش ما بين دف و دهل است.

شجريان سپس تك تك اين سازها را در حضور خبرنگاران رونمايی كرد و قطعات كوتاهی توسط نوازنده‌گان اين سازها اجرا شد.

سخنان‌ام در جشن خانه موسيقی به مذاق برخی‌ها خوش نيامد

استاد آواز ايران با اشاره به پيشنهادش برای راه‌اندازی كانونی در خانه‌ی موسيقی برای حمايت از سازنده‌گان سازها كه ايده‌های جديد دارند، گفت: اين پيشنهاد را مطرح كردم كه سازنده‌گان ساز تشويق شوند و جرات اين را پيدا كنند تا ايده‌های جديد خود را مطرح كنند.

اما متاسفانه در جشن نهم خانه‌ی موسيقی كه مهرماه سال گذشته برگزار شد و من دستاوردهای سازسازی خود را ارايه كردم گويا به مذاق خيلی‌ها خوش نيامد و واكنش‌هايی نشان دادند كه كمی‌ناشيانه بود و انتظار می‌رفت نسبت به اين موضوع فكر بيش‌تری شود.

محمدرضا شجريان در بخش ديگری از اين نشست مطرح كرد: متاسفانه بسياری از سازنده‌گان ساز در ايران آگاهی وسيعی از سازسازی به جز ساز تخصصی خود ندارند و با تعصبی كه به‌خرج می‌دهند، نمی‌توانند ايده‌های جديدی را مطرح كنند. درحالی كه من درخواست می‌كنم تا اين افراد مطالعات بيش‌تر بر روی سازها داشته باشند و تحقيقات جهانی را مورد بررسی قرار دهند تا اين جرات و آگاهی را پيدا كنند و از ساز تخصصی خود فراتر بروند. چه بسا كه امروز با تحقيقاتی كه انجام دادم متوجه شدم كه همه‌ی صدای ساز در كاسه‌ی آن خلاصه نمی‌شود. بلكه پوست و سيم در ساز اهميت بيش‌تری دارد. به عنوان مثال فردی به نام بوستانی تاری ساخته است كه كاسه ندارد، اما همان صدای تار را می‌دهد.

شجريان گفت: من تمام عمرم را با صدا زنده‌گی كرده‌ام و تخصص من صداست به همين دليل هم در تحقيق بر روی صفحه،‌ پوست،‌ و سيم در ساز ايرانی تاكيد دارم.

ما همواره بلاتكليف هستيم و با نگاه سليقه‌ای مواجه‌ايم

استاد آواز ايران در ادامه‌ی اين نشست در پاسخ به مشكلات پيش‌روی اين گروه موسيقی برای برگزاری كنسرت‌ها گفت: در اين سی سال به هيچ چيز اميدوار نيستم، زيرا نوع رفتارها به گونه‌ای بوده كه همه‌چيز در حال تغيير است .در واقع در چنين سيستمی نمی‌توان برای دو سال بعد برنامه‌ريزی كرد و به‌همين دليل ما همواره بلاتكليف هستيم و با نگاه‌های سليقه‌ای مواجه بوده‌ايم. درحالی كه يك گروه موسيقی بايد برنامه‌ی خود را تا يك‌سال آينده طراحی بكند، اما با شرايط فعلی، ما به هيچ چيز نمی‌توانيم تكيه كنيم.

سعی كردم هنرجويان تنها رديف‌خوان نباشند

او در بخش پايانی اين نشست درباره‌ی برگزاری كلاس‌های ‌آواز كه به همت فرهنگستان هنر برپا كرده است،‌گفت:‌ اين كلاس‌ها ادامه خواهد داشت زيرا تاثيرات خوب آن من را تشويق كرد تا آن را ادامه دهم و خوش‌بختانه هنرجويان نيز خوب بودند و پيشرفت قابل توجهی داشتند كه نتايج آن تا دو سال آينده نشان داده می‌شود. البته دراين كلاس‌ها من فن خواننده‌گی را آموزش می‌دهم تا هنرجويان، صداها را شناسايی كنند و حداكثر استفاده از صدا را انجام بدهند. در واقع تمام حواس‌ها را به اين سمت برده‌ام كه تنها رديف‌خوان نباشد، بلكه ياد بگيرند تا از رديف تعريف‌ها و كارهای تازه‌ای ارايه بدهند.

مجله اپیزود ، شماره‌ی چهل‌ویک

بیست‌ونُهم فروردین ماه 1388 خورشیدی

Home