استرس یا فشار روانی  یکی از اجزای اصلی و جدایی ناپذیر زندگی روز مره ی انسان هاست. بنابراین تصور کوشش برای حذف آن، تصوری بی فایده است. باید بتوانیم آن را به نحو صحیح و عاقلانه اداره کنیم تا در برخورد با موقعیت های استرس ، توانایی مقابله با این فشار روانی را داشته باشیم.

شاید با فردی رو به رو شوید و او به شما اظهار کند که هرگز طعم استرس را نچشیده است، ممکن است این اظهار او نشات گرفته از حس قوی بودن اعتماد به نفسش باشد، اما این گفته خلاف واقع است.

همین که این شخص در طول روز پشت چراغ قرمز منتظر مانده و به شدت هم عجله دارد استرس را تجربه کرده. یا ممکن است به مسافرت برود و مدتی از خانواده اش دور باشد پس استرس را تجربه کرده، یا یک تغییر غیرمنتظره در زندگی او رخ داده مثل ازدواج یا مرگ یکی از بستگان، در تمام این موارد او استرس را لمس کرده و طعمش را چشیده است.

استرس تعبیر و تفسیر متفاوتی دارد:

از نظر «لازاروس» استرس عبارت است از رابطه ی شخص و محیط که توسط شخص به صورت فشارآور و فراتر از توانایی او ارزیابی شده است و سلامت او را به خطر می اندازد.

از نظر «آدر» و «کوهن» (1993) استرس هر نوع شرایط طبیعی یا ذهنی است که توسط اُرگانیسم تهدیدی واقعی تلقی شود.

از نظر «هلمز» و «راهه» استرس را نوعی محرک قلمداد کرده اند و برای اندازه گیری آن از روش ارزیابی وقایع استفاده می کنند.

استرس به هر نوعی که تعبیر و تفسیر شود سرمنشا انواع و اقسام بیماری هاست .از یک آنفولانزای ساده گرفته تا بروز انواع مختلف سرطان در بدن. به طور خلاصه ردپای استرس به شرح زیر است:

اثرات فیزیکی: سردرد، درد پشت گردن، افزایش فشار خون ، زخم معده ، افزایشضربان قلب.

اثرات روان شناختی: بی احساسی ، پرخاشگری ، افسردگی  ،اضطراب ، کج خُلقی ، کاهش عزت نفس.

اثرات سازمانی: تصادف ، کاهش خلاقیت ، غیبت ، کارشکنی و خرابکاری.

اثرات رفتاری: اختلالات خواب ، پُرخوری ، خشونت ، مصرف مواد مخدر.

چنان که استرس با ترس همراه است در یادگیری ، ذهن و حافظه هم اثرات سوء خواهد گذاشت.

«پرلاین» و «دیمانتو اسکولر» (1) معتقدند که مقابله کارکرد محافظتی دارد و این کارکرد به سه شیوه اعمال می شود:

1. تغییر موقعیت هایی که باعث تجارب استرس آور می شوند یعنی اصلاح و حذف شرایطی که مشکل را به وجود آورده اند.

2. کنترل معنای چنین تجاربی قبل از این که فشار آور شوند.

3. کنترل استرس بعد از این که ایجاد شد.

 «لازاروس» (1991) و «فالکمن» (1984)به دو نوع پاسخ رویارویی با استرس اشاره کرده اند:

1. رویا رویی متمرکز بر مشکل که به سمت منبع استرس جهت گیری شده است.

2. رویارویی متمرکز بر هیجان که به سمت واکنش شخصی فرد نسبت به استرس معطوف می شود.

آرامش عضلانی: یکی از روش های مفید کاهش استرس،  استفاده از آرامش عضلانی است. آرامش عضلانی اثراتی مخالف اثرات فیزیولوژیکی فشار روانی دارد. این حالت باعث کاهش فعالیت دستگاه عصبی سمپاتیک و افزایش فعالیت دستگاه پاراسمپاتیک می شود. در نتیجه آرامیدگی ، ضربان قلب، فشارخون و فعالیت غدد تعریق کم می شود و الگوی امواج مغزی تغییر می کند. بهترین زمان برای آرامش عضلانی زمانی است که احساس کنیم بیش از حد تحت استرس هستیم.

ورزش: ورزش باعث افزایش عملکرد شناختی ، کنترل شخصی و کاهش اضطراب و افسردگی می شود و استرس را کاهش می دهد.

یوگا: یوگا برای بهبود سلامت جسمی و روانی استفاده می شود و استرس را کاهش می دهد.

 الگو برداری: اگرافراد موفق الگو و سرمشق ما باشند می توانیم واکنش مثبتی مثل آنان در برخورد با موقعیت های مشابه استرس یا بزرگ تر از آن که آن ها تجربه کرده اند، داشته باشیم.

 مثبت اندیشی: تقویت حس خودگویی. یعنی فرد جملاتی به خود بگوید و این جملات به او کمک می کند که چه گونه با استرس مقابله کند.

دکتر احمد علیپور.با اندکی تغییر و تلخیص

بررسی های روان شناسی

 شماره ی یک : علی پور،1371

Home

copyright© 2008 episodemagazine.com All rights reserved