|
بیست و سوم تیرماه ، زادروز هنرمند پیش کسوت سرزمین مان «پرویز خان اتابکی» است. ضمن تقدیم صمیمانه ترین شادباش ها به ایشان و دوستداران هنر موسیقی ایران ، مروری بر زنده گی و کار هنری این هنرمند صاحب نام داریم. پرویز خان اتابکی در بیست و سوم تیرماه سال 1315 خورشیدی در «عوزلاجان» تهران به دنیا آمد. توضیح این که «عوزلاجان» یکی از محله های قدیمی تهران است. نام خانواده گی ایشان در اصل «اتابیکی» است و «اتابیک» یا «اتابیوک» و «اتابای» نام های تُرکی هستند و این نام ها به کسانی تعلق می گرفت که مسئولیت تربیت شاهزاده گان را بر عهده داشتند. در واقع «اتابکی» ایرانی شده ی «اتابیکی» است. در شش ساله گی خانواده اصرار داشتند که ایشان را در کلاس اول ابتدایی ثبت نام کنند. اما چون سن شان کم بود و به طور قانونی اجازه ی ثبت نام در کلاس اول را نمی دادند ، به طور مخفیانه ایشان را در یک مدرسه ی دخترانه با نام عفتیه ثبت نام کردند و کلاس اول را در آن جا گذراندند. از کلاس دوم ابتدایی به مدرسه ی «یگانگی» رفتند و تا کلاس چهارم ابتدایی را در «یگانگی» به پایان رساندند. وقتی به کلاس پنجم ابتدایی رفتند ، نام مدرسه ی «یگانگی» را به «دُرّی» تغییر یافت و کلاس پنجم و ششم ابتدایی را در مدرسه ی «دُرّی » گذراندند. پس از آن به دبیرستان «دارالفنون» رفتند و کلاس اول و دوم متوسطه را در این دبیرستان بودند. در این سال قانونی گذرانده شد مبنی بر این که در دبیرستان «دارالفنون» فقط دانش آموزانی که در کلاس ششم متوسطه درس می خوانند ، حق نام نویسی دارند و دانش آموزان زیر ششم متوسطه درس می خوانند باید به مدارس دیگر بروند. پرویز خان اتابکی در گفت و گویی اختصاصی با این جانب در این مورد چنین گفتند: «رو به روی دارالفنون ، یک کمی پایین تر به طرف بازار ، منزلی بود مال امام جمعه، منزلی قدیمی و نمور و خیلی عجیب و غریب ، اون جا یک مدرسه راه انداختند به نام امیر کبیر و تا کلاس پنجم دبیرستان را من در اون جا خوندم و بعد رفتم مدرسه ی علمیه و دیپلم ششم ادبی را گرفتم.» آقای اتابکی پس از فارغ التحصیل شدن از دبیرستان، ابتدا به دانشکده ی حقوق رفتند. ایشان تحصیلات دانشگلاهی را ادامه دادند تا جایی که دو مدرک لیسانس گرفتند ، لیسانس تازیخ جغرافی ( که آن زمان این دو رشته در هم ادغام بود) و لیسانس باستان شناسی. و نیز در رشته ی زبان شناسی باستانی به گرفتن مدرک فوق لیسانس نائل شدند. پرویز خان اتابکی در این باره می گویند: « تا سال 1347 یا 1348 مشغول درس خواندن بودیم و بعد برای دوره ی دکترا هم چندین واحد گذراندم و حتا تز دکترا را هم نوشته بودم و آماده بود ولی متاسفانه استاد راهنما دکتر صادق کیا فوت شد ، که از اون پس دیگه من پیگیری نکردم و بعدش هم که دیگه انقلاب شد و من در سازمان لغت نامه ی دهخدا ، یک سری کارها در زمینه ی لغت نامه را شروع کردم.» پرویز خان اتابکی که فرزند خانواده ای هنرمند و اهل موسیقی بودند ، از دوران کودکی به موسیقی علاقه مند شدند. پدر و مادر ایشان هر دو به خوبی تار می نواختند ، پرویز خان اتابکی می گویند: « مرحوم موسا خان معروفی - پدر جواد معروفی- ایشون دایی ی پدر من بودند و من در دوران کودکی ، موسیقی را از ایشان آموختم، اون زمان برای من یک سنتور کوچک گرفته بودند و من سنتور می زدم، مرحوم "موسا خان معروفی" ردیف ها را با تار و سه تار می زد و من با سنتور کار می کردم و به این شکل ، ردیف های موسیقی را یاد گرفتم. مرحوم پدرم و مرحوم مادرم هر دو بسیار خوب تار می زدند ، حتا پدرم در اولین کنسرتی که "موسا خان معروفی" و "قمرالملوک وزیری" درگراند هتل داشتند ، پدر من در آن کنسرت نوازنده ی تار بود و همان موقع چون پدرش وزیر بود و خُب، اون زمان مثلن بد می دانستند که پسر وزیر، تار بزند ، این بود که پدرم برای این که شناخته نشود عینک دودی زده بود و اون پشت نشسته بود پدرم در این حد تار خوب می زد.» پرویز خان اتابکی نواختن پیانو را در طی سه سال نزد «جواد معروفی» آموخت. خودشان در مورد کار با «جواد معروفی»می گویند: «کارم را با جواد خان معروفی ادامه دادم ، ولی بعد یک کمی با هم مشکل پیدا کردیم و خیلی جالب بود ، برای این که کار های ابتدایی را که یک مقدار زدیم ، کارهای سبک از بتهوون یا شوپن می زدم ، آکوردهایی را که در اون کتاب ها نوشته بودند ، من اونا را نمی گرفتم ، از آکورد دیگه ای می گرفتم ، مثلن اگه یه جایی من از گام ماژور خوشم نمی اومد ، یه گام مینور آکورد می گرفتم و آقای معروفی به من می گفت ، نه آقا درست نیست غلط می زنی ، من می گفتم که می دونم ولی اون جوری دوست ندارم اون خوب نیست و آقای معروفی می گفت که آقا ، این بتهوونه یا شوپنه ، چی چی رو خوب نیست ؟! می گفتم باشه ولی من دوست ندارم و این بود که جواد خان معروفی به من گفت که تو پیانیست خوبی نمی شی بهترین کار اینه که بری دنبال آهنگ سازی ، و اتفاقن پیشنهاد خیلی خوبی بود و این شد که من ناگهان به فکر افتادم که دنبال کار آهنگ سازی برم که شروع کردم و کم کم پیش رفتم.» پرویز خان اتابکی این گونه وارد کار آهنگ سازی شدند . برای این کار ، مدت بسیار کوتاه در کلاس آقای «پورتراب» سولفژ و تئوری موسیقی آموختند. ایشان در آن زمان هنوز پیانو نداشتند و آکاردئون می زدند و به این ترتیب آهنگ سازی را که مورد علاقه شان بود ، دنبال کردند. پرویز خان اتابکی از بنیان گذاران استودیو «طنین » بودند. استودیو طنین در آن زمان مکان مهمی بود که ترانه های ماندگار بسیاری در آن جا ساخته شد. آقای اتابکی در مورد تاسیس و کار استودیو طنین می گویند: « در ابتدای کار پنج نفر بودیم ، من بودم ، پسر عمویم "خسرو اتابکی" ، "تورج نگهبان" و برادرشان زنده یاد "ایرج نگهبان" و "منوچهر جاوید" که از کارمندان وزارت کشور بود. البته آقایان خسرو اتابکی ، ایرج نگهبان و منوچهر جاوید در کار موسیقی نبودند ، حتا سرمایه گذاری هم نکرده بودند بلکه فقط همراه ما بودند و منوچهر جاوید مدیریت بسیار خوبی داشت.
ما استودیو طنین را در ابتدا فقط به عنوان استودیویی برای صدابرداری راه انداختیم و در این استودیو تعداد زیادی کار ضبط آهنگ انجام دادیم. محل استودیو طنین نبش خیابان رامسر - ثریا ، در همین محلی بود که اکنون نامش استودیو صدا ست. کار آهنگ سازی با من بود و کار ترانه بیش تر با آقای نگهبان ، بعد در سال 1344 بابک افشار هم در استودیو طنین به ما پیوست و البته آن دوستانی هم که با ما در راه اندازی استودیو طنین شرکت داشتند سال 1345 شرکت را ترک کردند که من ماندم و" تورج نگهبان" و "بابک افشار".»
پرویز خان اتابکی در پاسخ به این پرسش که چه کسانی در استودیو طنین کار تنظیم آهنگ ها را انجام می داند، چنین گفتند: « آن زمان تنظیم آهنگ آن چنان مرسوم نبود ، یعنی سال های 1343 و 1344 ، بیش تر کارها یونیسون زده می شد یا احتمالن اگر هم تنظیمی می شد خود آهنگ ساز انجام می داد ، مثلن خود من آهنگی را که می ساختم و برای سازهای مختلف تنظیم می کردم، یا مثلن گاهی که ترانه ی دو صدایی داشتیم یا خواننده ها می خواندند یا حتا سه صدایی می خواندند ، تنظیم با خود آهنگ ساز بود، ولی به آن صورت ارنجمان جدی نبود ، ارنجمان جدی از زمانی شروع شد که زنده یاد "واروژان" در استودیو طنین به ما پیوست فکر می کنم سال 1346 بود و کارمان گسترده تر شد.
در حقیقت ما از اولین کسانی بودیم که تبلیغات آهنگین را در ایران شروع کردیم ، یعنی قبل از ما تبلیغات در ایران بود ولی آهنگین نبود یا اگر هم بود در سطحی بسیار ابتدایی بود ، ولی ما کارهای بسیار خوبی را شروع کردیم و تحولی درکار تبلیغات ایجاد کردیم و بیش تر هم با آقای افشار و آقای نگهبان. بعد کم کم "ایرج جنتی عطایی" در استودیو طنین به ما پیوست که خیلی جوان بود و یادم هست که تازه ازدواج کرده بود و دانشجوی هنرهای دراماتیک بود. و بعد که "شهیار قنبری" همراه ما در استودیو طنین شد . مدیریت استودیو طنین هم با آقای "بابک افشار" بود.» پرویز خان اتابکی در باره ی پیوستن "اسفندیار منفردزاده" به استودیو طنین چنین گفتند: « از همان سال ها "اسفندیار منفردزاده" هم آمد. البته من و اسفندیار پیش از این که در طنین همکاری داشته باشیم در دانشگاه تهران با هم همکاری می کردیم. از سال 1337 و 1338 ما کار ارکستر دانشگاه را از دانشکده ی حقوق دانشگاه تهران آغاز کردیم و کم کم این ارکستر بزرگ شد و نوازنده های بیش تری با ما در این ارکستر همکاری کردند. یعنی کارمان در این ارکستر از چهار نفر و پنج نفر ، به صد نفر رسید و کارهای بسیار آبرومندی انجام دادیم. من از آن زمان با اسفند کار می کردم. فکر می کنم اسفند هم از همین سال 1347 به استودیو طنین آمد . یعنی در حقیقت در سال 1348 ما شش نفر در استودیو طنین بودیم. در زمینه ی ترانه سرایی "تورج نگهبان" ، "ایرج جنتی عطایی" و "شهیار قنبری" بودند و در زمینه ی آهنگ سازی من بودم و "بابک افشار" و زنده یاد "واروژان" و "اسفندیار منفردزاده". البته اسفند بعدها بیش تر به سمت کار موسیقی متن فیلم رفت و بعد از چند سال تقریبن از ما جدا شد.
همه ی کار تنظیم را هم زنده یاد"واروژان" انجام می داد و یک کار تنظیم هم با "محمد اوشال" داشتیم و یکی هم با "ناصر چشم آذر".» پرویز خان اتابکی در پاسخ به این پرسش که استودیو طنین تا چه سالی فعالیت موسیقی داشت ، چنین گفتند: « ما تا سال 1354 در استودیو طنین کار ترانه و ضبط انجام می دادیم اما از سال 1354 به بعد ، استودیو طنین فقط محل تمرین کردن و دور هم جمع شدن بود و مکانی شد برای کارهای تبلیغاتی. دلیلش هم این بود که از سال 1354 به بعد ، استودیو های بهتری در ایران به راه افتاد از جمله استودیو پاپ و استودیو الکوردوبس که ما کارهای مان را برای ضبط به این استودیو ها می بردیم و اون جا ضبط می کردیم چون امکانات بهتری داشت. بعد هم نوعی موسیقی مردمی که در آن زمان مرسوم بود و در اصطلاح به آن «کوچه بازاری» می گفتند نیز در استودیو طنین ضبط می شد و مهندسی داشتیم به نام آقای "گرجی" که ایشان این قبیل کارها را ضبط می کرد.» پرویز خان اتابکی بعد از انقلاب ، فعالیت موسیقی نداشتند و هم اینک نیز در تهران ساکن هستند و در سازمان لغت نامه ی دهخدا ، در زمینه ی لغت نامه فعالیت دارند. با آرزوی بهترین ها برای پرویز خان اتابکی و شادباشی دوباره برای زادروزشان. سلامت و برقرار باشند. (گفت و گوی آنسه امیری با پرویز خان اتابکی به تاریخ هفدهم خرداد ماه 1385 خورشیدی) درج چکیده ای از این گفت و گو - مجله اپیزود بیست و دوم تیرماه 1387 خورشیدی
|
|
copyright© 2008 episodemagazine.com All rights reserved |
