امیر نادری شصت ‌و سه ساله و اهل آبادان است و از خارج شدن اش از ایران بیش از دو دهه می گذرد. او در نیویورکزنده گی می‌کند و با فیلم «وگاس» بر اساس یک داستان واقعی در فستیوال فیلم «ونیز»امسال حضور دارد.

امیرنادری بعد از عکاسی هایی که برای پاره ای از فیلم ها مثل«هنگامه» و «بیگانه بیا» در سال 1349 ، «سه تا جاهل» در سال 1350 گرفت، در دو مسیر متفاوت و حتا متعارض قدم گذاشت. فیلم های «خداحافظ رفیق» سال 1350 ، «تنگنا» سال 1352 ، «تنگسیر» سال 1352 ، «سازدهنی» سال 1352 ، «مرثیه» سال 1354 ، «ساخت ایران» سال 1357 و حتا «منهتن از روی شماره» سال 1993 ، کمابیش  متعلق به یک سینما هستند و فیلم های «انتظار» سال 1353 ، «برنده» سال 1357 ، «جست و جو» سال 1359 ، «جست و جو2» سال 1360 ، «دونده» سال 1364 و «آب،باد،خاک» سال 1366 به نوع دیگری از سینما تعلق دارند.

سینمای اول نادری، سینمایی ست داستان گو ، که ماجرا از آغاز تا پایان با فراز و فروز روایت می شود، و سینمای نوع دوم سینمایی است «ضذقصه» و ساختار آن را تصاویر و نه گفت و گوها می سازد. سینمای اول ردالیستی و در لحظه هایی متمایل به ناتورالیسم است و از همین لحاظ باید با معیارهای سینمای رئالیستی ارزیابی شود. سینمای دوم اگرچه ضد رئالیستی نیست اما معیارهای سینمای رئالیستی برای ارزیابی آن محدود است.

او که یکی از افراد موثر در موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود، حالا در هالیوود با تهیه کننده‌ها و فیلم‌ساز‌های معروف آمریکایی روزگارمی‌گذراند.راهی که به ساده گی طی نکرده، ولی خودش می‌گوید: «بالاخره یک نفر باید این ریسک رابکند و راه را برای نفر بعدی باز کند.»

«آزاده اسدی» از «رادیو زمانه» که با امیر نادری گفت و گویی انجام داده است، می گوید:

در روزهای برگزاری فستیوال فیلم ونیز، هر روز می‌شد امیر نادری را دید که یا در حالکار با کامپیوترش است، یا تنهایی قدم می‌زند و یا در حال جست وجو در اطراف فستیوالاست.

‌اولین بار که او را دیدم خوشحال شد که یک ایرانی در جشنواره است. ولی وقتی متوجهشد با خبرنگار حرف می‌زند، خداحافظی کرد و رفت.

چند روزی همدیگر را می‌دیدیم. دستی تکان می‌داد و می‌رفت یا چند جمله با هم رد وبدل می‌کردیم. یک‌بار که به او گفتم فقط می‌خواهم با او حرف بزنم، به صورت شخصی نهبرای هیچ رسانه‌ای، بحث‌مان به این‌جا رسید که باید برای کار و زنده گی به عنوان یکمهاجر در کشوری دیگر، شکل آن جامعه شد.

مفهوم این اعتقاد و حرفش را می‌توان از فیلم‌های اخیرش در امریکا فهمید که خودشبرای ساخت منهتن از روی شماره، ای، بی، سی منهتن، ماراتن و دیوار صوتی، چه قدر درجامعه ی آمریکا حل شده و سبک و نگاه و روش فیلم‌سازی‌اش به نوع آمریکایی نزدیک شدهاست.

امیر نادری پراز انرژی، یک لحظه آرام و قرار ندارد. برای دیدن هیچ فیلمی به سالن‌هانمی‌آید و هروقت از او می‌پرسم، فیلمی دیده است که به نظرش فیلم خوبی باشد،می‌گو‌ید‌ تا روزی که فیلم خودش «وگاس» نمایش داده شود، نمی‌تواند هیچ فیلمی ببیند.

او حتا فیلم «شیرین» ساخته دوست قدیمی‌اش «عباس کیارستمی» را نمی‌بیند، ولی درکنفرانس مطبوعاتی کیارستمی، بی‌سروصدا گوشه سالن می‌نشیند و به سوالات و جواب‌هاگوش می‌کند.

این فیلم‌ساز بعد از ممنوعیت پی‌ در پی فیلم‌هایش مثل «جستجوی یک» و «جستجوی دو» ازایران بیرون رفت و دیگر تقریبن از او در مطبوعات خبری نیست.

یک‌بار که موفق می‌شوم اعتمادش را جلب کنم و در اتاق خبرنگاران فستیوال «ونیز» کنارشنشستم، گفت کاملن از ایران بی‌خبر است. هیچ سایت ایرانی و فارسی را چک نمی‌کند. ازاروپا بی‌خبر است و با این‌که فیلم‌هایش چندین بار در فستیوال‌های مختلف اروپایی بهخصوص «روتردام» پذیرفته شده‌اند، ولی نیامده، چون فکر می‌کرده، «دور» است.

او حتا نمی‌داند که چه قدر ایرانی مهاجر دراروپا زنده گی می‌کنند و از این‌که امثال من،او را می‌شناسند که هم‌سن انقلاب ایران هستند، تعجب می‌کند.

بارها می‌گوید این‌ها را ضبط نکن! بگذار یک وقت دیگر... آخرین بار هم همین را گفتولی آه از نهادم برآمد و گفتم ما در ایران به این روش می‌گوییم پیچاندن!
آن‌قدراز این اصطلاح خوشش آمد، که آن‌را یادداشت کرد.

همین موقع بود که به او گفتم: تقصیر نسل من چیست که از امیر نادری بعد از انقلاب واز وقتی که در ایران زنده گی نمی‌کند، خبری نداریم؟ تقصیر ما چیست که سینمای نادری رادوست داریم، ولی نمی‌دانیم سال‌هاست در سکوت چه می‌کند؟
دستش را برد بالا وگفت:«کات! اوکی... دیگر حرف نزن!»

بعد دستم را گرفت و به یک کافه ی نزدیک فستیوال رفتیم. مثل یک کارگردان روی صندلی لمداد و جواب همان سوالم را داد: «‌هیچ نقشه‌ای در کار نبوده که مثلن بگویمنمی‌خواهم کسی را ببینم و تماسی با کسی نداشته باشم. من سال 1975 به نیویورک رفتم. بار سوم یا چهارم بود که به نیویورک می‌آمدم. اما به خاطر انقلاب از ایران بیروننیامدم.

درست است که جلوی فیلم‌هایم را گرفته بودند و من کمی عصبانی بودم، ولی همیشه هدف‌اماین بود که در خارج از ایران فیلم بسازم.

آرزویم نبود، هدفم بود. علتش هم این است که من بچه ی‌ آبادان هستم. زمانی که من درآن‌جا به دنیا آمدم و زنده گی کردم، آبادان مثل یک کشور خارجی بود. برای همین وقتی بهتهران رفتم، هیچ‌وقت خودم را متعلق به آن‌جا ندانستم.

وقتی که جنگ شد و من برگشتم به آن شهر تا فیلم «جستجوی2» را بسازم، دیدم که دیگر«آبادانی» وجود ندارد و از همان‌جا بود که فهمیدم من دیگر «شهری» ندارم.

امیر نادری بعد از این تجربه، تصمیم گرفت مدتی به بیابان برود. همان موقع بود که«آب، باد، خاک» را ساخت. او مدام تاکید می‌کند که آدم «بیابان‌بازی» است و روحیاتشربطی به سبزه و گل و جنگل ندارد.

‌او بعد از ساخت آخرین فیلمش در ایران، به این نتیجه می‌رسد که باید کشور را ترککند:

 «وقتی که جایی مثل نیویورک یا حتا آمستردام برای زنده گی بروی، شرایط خیلی سختاست. زمانی که من به نیویورک رفتم، هیچ نسخه‌ای نبود که از روی آن نگاه کنم و بگویمکه مثلن کسی این‌کار را کرده است. می‌دانستم که باید تمام دارو و راهش را خودمبسازم و از روی آن به چیزی که می‌خواهم برسم.»

فیلم‌های امیر نادری چه آن‌هایی که در ایران ساخت و چه مواردی که در آمریکا ساختهشده، تا به‌حال در جشنواره‌های مختلف جهانی تقدیر شده‌اند و جایزه گرفتند: ای، بی،سی...منهتن در فستیوال «کن» در سال 1997 در بخش رسمی نمایش داده شد.
«ماراتن» برای اولین بار در جشنواره‌ فیلم «اکس توکیو» نمایش داده شد و فیلم «دیوار صوتی» درفستیوال فیلم «رم» جایزه‌ ی منتقدان« روبرتو روسلینی» را به‌دست آورد.

   امیر نادری، مارک گرین‌فیلد، ژاک توماس، والتر ترنر و نانسی لا اسکالا، بازیگران فیلم وگاس

 امیر نادری با بازیگران فیلمش در فستیوال فیلم ونیز

 Home

copyright© 2008 episodemagazine.com All rights reserved